بیماری تخمدان پلی کیستسک بیماری نسبتا شایع خانم ها در سنین باروری(15-45سال) می باشد در این بیماری اختلالات هورمونی غدد درونریز ( افزایش تولید آندروژن توسط تخمدانها ویا غدد آدرنال ) موجب تغییراتی می گردد که به دنبال آن قاعدگی ، وضعیت و توانایی باروری و شکل ظاهری خانم ها تحت تاثیر قرار می گیرد . علت این بیماری ناشناخته است ولی در پاتوفیزیولوژی این سندرم استعداد ژنتیکی نیز دخیل است ، و اغلب وقتی اضافه وزن و کم تحرکی که منجر به افزایش مقاومت به انسولین می شوند ، با این استعداد همراه شوند ، PCOs به صورت بالینی تظاهر می یابد.
این سندرم 10-5 درصد زنان واقع در سنین باروري را درگیر می کند یعنی از هر 20-10 خانم ، یک نفر مبتلا به این بیماری است .بیماری قبل از بلوغ با اختلال در تنظیم هورمون ها و افزایش تدریجی وزن شروع شده ولی علایم آن در دوران بلوغ نمایان می شود و تظاهرات آن عبارتند از : قاعدگی نامنظم یا عدم قاعدگی ، رشد موهای زاید(هیرسوتیسم) ، نازک شدن و ریزش موهای سر ، جوش صورت(آکنه)، چاقی و چربی شکمی، مقاومت به انسولین می باشد و همچنین عدم توجه و پیشرفت بیماری در درازمدت منجر به بروز دیگر علایم دیررس از جمله ناباروری ، ضخیم شدن پوشش درونی رحم و در نتیجه بیماریهای بدخیم رحمی، احتمال ابتلا به دیابت، خطر حمله قلبی، افزایش فشارخون و چربی خون ، داشتن بارداری پرخطر می شود .
قابل ذکر است خانم مبتلا به این بیماری در زمان بارداری در معرض خطرات و مشکلاتی (مثل سقط خودبخودی،دیابت بارداری، پره اکلامپسی،زایمان زودرس،بستری شدن نوزاد و یا مرگ نوزاد ) قرار می گیرد بنابراین افراد مبتلا باید در طول بارداری تحت مراقبت مناسب و دقیق باشند .
پزشک با توجه به علایم مختلف این بیماری و با پرسیدن سابقه بیماری ، معاینه ، سونوگرافی و آزمایش خون این بیماری را تشخیص خواهد داد . معیارهای تشخیصی تخمدان پلیکیستیک عبارت است از اینکه وقتی ۲ نما از ۳ نمای زیر وجود داشته باشند تشخیص PCOs مطرح میشود: ۱) ناباروری وابسته به عدم تخمکگذاری یا تخمکگذاری نامرتب۲) نشانه های هیپرآندرژونیسم (هیرسوتیسم، آکنه، ریزش مو) ۳) تخمدانهای حاوی کیست های متعدد
این بیماری درمان قطعی ندارد ولی علایم آن با رعایت برخی اصول خودمراقبتی توسط فرد ( مانند داشتن رژیم غذایی متعادل- فعالیت فیزیکی منظم - کنترل و کاهش وزن - ترک سیگار- مراقبت از پوست ومو ) قابل درمان و کنترل است . بنابراین آغاز پیشگیری و کنترل PCOs تغییرات سبک زندگی و تاکید بر کاهش وزن در تمام زنان چاق و دچار اضافه وزن ، می باشد.
قرص های ضد بارداری خوراکی به عنوان درمان اصلی در PCOsبه حساب می آیند و می تواند در بهبود علایم بیماری کمک کننده باشد ( البته در زنان ازدواج نکرده و یا زنانی که در حال فاصله گذاری بارداری می باشند )
منبع :
کتاب تخمدان پلی کیستیک تدوین وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی و مرکز تحقیقات باروری و ناباروری
